Wycieczka z Trelleborga do Ystad zajmuje 35 minut. Szlak Wallandera, średniowieczny klasztor i Ales Stenar – dla tych, którym nie wystarczy samo miasto portowe.
Prom dobija do Trelleborga. Większość pasażerów skręca od razu na autostradę E6 w stronę Malmö albo na most Öresund do Kopenhagi. Ale jest jeszcze trzecia opcja: autostrada E22 na wschód, 35 minut jazdy, i jesteś w Ystad.
Ystad liczy niespełna 30 000 mieszkańców i przez dekady było spokojnym miastem rybackim i portowym na południu Skanii. Zmienił to jeden pisarz: Henning Mankell osadził tu swojego komisarza i Ystad stało się miejscem pielgrzymek fanów kryminałów z całego świata. Dziś przyjeżdżają tu Niemcy, Polacy, Japończycy – żeby zobaczyć komisariat, gdzie pracował Wallander, ulicę, na której mieszkał, i restaurację, gdzie jadał kolacje.
Oprócz śladów fikcyjnego komisarza Ystad ma też własną historię: jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych klasztorów w Szwecji, mury obronne z XIII wieku i kamienice z muru pruskiego, których w Szwecji jest już mało. A kilkanaście kilometrów dalej wzdłuż wybrzeża stoją Ales Stenar – kamienny krąg sprzed tysięcy lat z widokiem na Bałtyk.
Henning Mankell (1948–2015) napisał pierwszą powieść o Wallanderze w 1991 roku. Seria obejmuje 12 powieści i kilkanaście opowiadań. Sprzedała się w ponad 40 milionach egzemplarzy w 40 językach. W Polsce dobrze znana jest zarówno szwedzka wersja telewizyjna z Rolfem Lassgårdem i Kristrem Henriksssonem (1994–2013), jak i brytyjska produkcja BBC z Kennethem Branaghem (2008–2016).
Kurt Wallander to komisarz policji w Ystad – mężczyzna po pięćdziesiątce, rozwiedziony, alkohol jako problem, córka Linda (sama potem zostaje policjantką). Śledzi morderstwa w spokojnej Skanii, której spokój okazuje się pozorny. Mankell pisał o przemianach szwedzkiego społeczeństwa i ciemnej stronie dobrobytu – kryminał jako komentarz społeczny.
Mankell przez wiele lat mieszkał między Szwecją a Mozambikiem. Ystad wybrał na siedzibę Wallandera, bo znał miasto – i bo miało odpowiednią skalę. Na tyle małe, żeby komisarz znał każdy zakątek, na tyle realne, żeby można było chodzić śladami powieści.
Wszystkie poniższe miejsca istnieją naprawdę. Część to fikcyjne adresy z powieści (jak mieszkanie Wallandera), część to prawdziwe lokalizacje zdjęć filmowych.
W powieściach Mankella to adres mieszkania Wallandera – zapis na kartce, który powtarza się przez całą serię. Ulica Mariagatan istnieje w Ystad. Pod numerem 10 stoi kamienica. Mieszkańcy przyzwyczaili się do fotografujących turystów.
Prawdziwy komisariat policji w Ystad – i zarazem adres Ystad Studios. Tu kręcono większość scen wewnątrz komendy. Na zewnątrz budynku zamontowano tablicę informacyjną dla turystów. Miejsce obowiązkowe dla fanów serialu.
Wallander jadał kolacje w restauracji Hotelu Continental przy Stortorget (główny rynek). Hotel istnieje naprawdę, restauracja działa. To tutaj komisarz spotykał się ze współpracownikami i przeżywał swoje niechciane obiady z córką.
Przy komisariacie działa centrum filmowe z ekspozycją poświęconą obu wersjom serialu. Kostiumy, rekwizyty, plany zdjęciowe. W sezonie letnim warto zarezerwować wejście z wyprzedzeniem – bilety się wyprzedają. Aktualne godziny i ceny: ystadstudios.com
Ystad to nie tylko kryminalna turystyka. Średniowieczne centrum należy do najlepiej zachowanych w tej części Szwecji.
Gråbrödraklostret – jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych klasztorów w całej Szwecji. Zbudowany w 1267 roku, po reformacji zamieniony na różne funkcje, dziś muzeum. Gotyckie sklepienia, wirydarze, ekspozycja historyczna. Wt–Pt 12:00–17:00, sob–nd 12:00–17:00. Wstęp ok. 50 SEK.
Centrum Ystad z ulicami Lilla Östergatan i Stora Östergatan to zwarty kwartał szachulcowych kamieniczek z XIII–XVIII wieku. Brukowane uliczki, sklepy rzemieślnicze, kawiarnie. Można spędzić tu 2 godziny bez muzeum.
Kamienny krąg w kształcie łodzi z epoki żelaza, ustawiony na klifie nad Bałtykiem w wiosce Kåseberga – ok. 25 minut jazdy ze śródmieścia Ystad. Jedne z ważniejszych szwedzkich stanowisk prehistorycznych. Widok na morze jest wart przejazdu.
Piasczysta plaża około 20 km na wschód od Ystad, przy latarni morskiej. Jedna z najdłuższych plaż w Skanii. Woda chłodna (Bałtyk), ale plaża szeroka i spokojna. Dobre miejsce na przerwę w trasie.
| Temat | Szczegóły |
|---|---|
| Dojazd z Trelleborga | 50 km, ok. 35 minut samochodem autostradą E6/E22 (kierunek Ystad) |
| Parking w Ystad | Centrum parkingowe przy dworcu kolejowym (Ystads Centralstation). Parking płatny, strefa A/B. Alternatywnie: parkingi przy porcie (Ystad też ma prom do Bornholmu). |
| Ystad Studios | Kristianstadsvägen 51. Aktualne godziny i ceny biletów: ystadstudios.com |
| Klasztor Franciszkanów | Centrum Ystad. Wt–Pt 12:00–17:00, sob–nd 12:00–17:00. Wstęp ok. 50 SEK. |
| Ales Stenar | Wieś Kåseberga, ok. 19 km od centrum Ystad (ok. 25 min jazdy). Wejście bezpłatne, parking płatny (ok. 40 SEK). |
| Waluta | Szwecja: koron szwedzkich (SEK). Karty akceptowane wszędzie. Gotówka przydaje się przy automatach parkingowych. |
Prom TT-Line przybija do Trelleborga najczęściej po nocnym rejsie (ok. 07:00–08:00) lub po rejsie wieczornym (ok. 01:00). Poniższy plan zakłada przyjazd rano – masz cały dzień przed sobą.
Po zejściu z promu wjazd od razu na E22 w kierunku Ystad. Nie musisz wjeżdżać do centrum Trelleborga. GPS: Ystad centrum.
Mariagatan 10 → komisariat Kristianstadsvägen 51 → Ystad Studios (jeśli otwarte, warto być rano) → spacer po starówce → kawa przy Stortorget. Klasztor franciszkański jeśli czas.
Przejazd do Kåseberga (ok. 25 min), spacer na klif, widok na Bałtyk. Powrót do Ystad lub prosto na zachód.
Z Ystad do Malmö to 60 km (ok. 40 min). Możesz spędzić wieczór w mieście i wrócić do Trelleborga na nocleg. Albo pojechać prosto na most Öresund do Kopenhagi (opłata ok. 50 EUR w jedną stronę).
Z Trelleborga do Ystad jest 50 km. Samochodem jedzie się około 35 minut autostradą E6/E22 w kierunku wschodnim. GPS przyjmuje adres centrum Ystad bez problemu. Parking centralny przy dworcu kolejowym.
Nie – to fikcyjny komisarz z powieści Henninga Mankella. Mimo to wiele opisanych przez Mankella miejsc w Ystad istnieje naprawdę: ulica Mariagatan, komisariat, Hotel Continental. Autor znał miasto i celowo oparł topografię na realnym Ystad.
Ystad Studios to kompleks filmowy przy komisariacie policji (Kristianstadsvägen 51), gdzie kręcono obie wersje serialu – szwedzką i BBC. Centrum dla fanów pokazuje kostiumy, rekwizyty i plany zdjęciowe. W lipcu i sierpniu warto zarezerwować wejście wcześniej – bilety wyprzedają się. Godziny otwarcia i cennik: ystadstudios.com
3–4 godziny wystarczą na starówkę, komisariat i klasztor. Pełny dzień potrzebujesz, jeśli chcesz dołożyć Ales Stenar i plażę Sandhammarens. Z Trelleborga możesz wyjechać rano i wrócić wieczorem, albo pojechać dalej do Malmö lub Kopenhagi.
Tak, ale z przesiadką w Malmö – łącznie ok. 1,5–2 godziny. Samochodem jedzie się 35 minut bezpośrednio. Bez samochodu rozważ wynajem auta w Trelleborgu – Skania jest wygodna do zwiedzania samochodem.